Komedia składa się z pięciu aktów. Akcja toczy się w XVII-wiecznym Paryżu. Głównym bohaterem jest Harpagon, sześćdziesięcioletni wdowiec, ojciec dwojga dorosłych dzieci: Kleanta i Elizy.
Akt I.
Poznajemy w nim córkę Harpagona. Dziewczyna kocha się w Walerym, który wszelkimi sposobami stara się zaskarbić sobie sympatię przyszłego teścia. Zatrudnia się jako zarządca domu Harpagona.W tej części utworu poznajemy także Kleanta – brata Elizy, który wyznaje siostrze, że jest zakochany w pięknej, ale ubogiej pannie, która mieszka w ich dzielnicy i czule opiekuje się schorowaną matką. Chłopak ubolewa nad skąpstwem i despotyzmem ojca, który utrudnia swoim dzieciom spokojne życie.
Jesteśmy także świadkami jak Harpagon podejrzewając swego sługę o nieuczciwość wyrzuca go, ale wcześniej przeszukuje go czy czegoś nie ukradł przypadkiem. Strzałka zauważa, że pan domu wszystkiego dokładnie, zawsze zamyka na klucz, jest niezwykle podejrzliwy. Po wyjściu służącego Harpagon mówi sam do siebie o tym, jak trudno w domu o dobrą kryjówkę, tymczasem on musi jakoś zabezpieczyć przed złodziejami znaczne kosztowności. Głośno zastanawia się, czy dobrze zrobił, zakopując w ogrodzie dziesięć tysięcy w złocie. Harpagon zauważa pojawiające się dzieci i próbuje wybadać czy te nie słyszały przypadkiem jego słów.
Harpagon narzeka na ciężkie czasy, udaje, że ma kłopoty finansowe, zarzuca dzieciom rozrzutność. W tym momencie objawiają się pierwsze oznaki – syndromy chorobliwego skąpstwa, gdyż Harpagon podejrzewa, że syn okrada go, by kupować sobie stroje, tymczasem on „zarabia”, grając w karty. Ojciec nie potępia tej metody zdobywania pieniędzy, skoro graczowi sprzyja szczęście, ale strofuje go, że nie odkłada wygranych sum na procent.
Kleant i Eliza chcą porozmawiać z ojcem o planowanych małżeństwach, on zaś – po wysłuchaniu zachwytów syna nad niejaką Marianną – oświadcza, że zamierza ją poślubić (narzeka przy tym, że jest uboga, ale liczy na to, że w tej sytuacji nie będzie miała wielkich wymagań).Nie rozważa znacznej różnicy wieku. Kleantowi robi się słabo. Harpagon tymczasem informuje Elizę, że postanowił wydać ją za pana Anzelma, mężczyznę statecznego, pięćdziesięcioletniego. Córka stanowczo odmawia, ale zgadza się, by spór rozsądził Walery (Harpagon nie wie jeszcze o łączącym ich uczuciu).Walery przytakuje, akceptuje pomysł, by oddać ją bez posagu (to dla skąpca ważny argument), ponieważ nie chce rozdrażniać Harpagona. Doradza, by Eliza udawała chorą i w ten sposób przeciągała termin ślubu.
Ojciec sprawdza, czy nikt nie naruszył jego kryjówki i nie zabrał kosztowności, po czym uspokojony wraca. Walery wzbudza jego sympatię, ponieważ wychwala wartość pieniądza (Harpagon nie dostrzega w jego słowach ironii). Strofuje nawet Elizę: Tak, pieniądz jest darem najcenniejszym w świecie; powinnaś pani dziękować niebiosom, iż dały pani tak dzielnego i zacnego ojca. Skoro ktoś gotów jest wziąć pannę bez posagu, nie ma się co dłużej zastanawiać. Wszystko mieści się w tym słowie: b e z p o s a g u; ono powinno starczyć za młodość, piękność, urodzenie, honor, rozum i uczciwość.
Akt II.
Nie mogąc liczyć na wyrozumiałość, życzliwość i pomoc ojca, Kleant decyduje się na pożyczenie 15 tysięcy franków od lichwiarza. Pośrednik – Strzałka – informuje go o ogromnym procencie, jakiego żąda lichwiarz. Chce również znać nazwisko i sytuację majątkową rodziny swojego klienta. Strzałka przygotowuje spis cennych...
